Wet- en Regelgeving

De wet- en regelgeving met betrekking tot veiligheid op de werkplek op Curaçao is een belangrijk, maar ook complex onderwerp, omdat deze als sterk verouderd wordt beschouwd in vergelijking met moderne internationale standaarden.

Hier is een overzicht van de situatie:

1. De Verouderde Wettelijke Basis:

De kern van de arbeidsveiligheidswetgeving op Curaçao dateert uit 1942 en is voor het laatst substantieel geactualiseerd in 1955. Dit contrasteert sterk met landen als Nederland, waar de Arbowet en het Arbobesluit regelmatig worden herzien om aan te sluiten bij de nieuwste inzichten en technologieën.

Deze verouderde regelgeving kan direct leiden tot bedrijfsongevallen, omdat werkgevers de neiging hebben om geen kosten te maken voor noodzakelijke veiligheidsmaatregelen (bijv. persoonlijke beschermingsmiddelen bij werken met chemische stoffen).

De Arbeidsregeling 2000 richt zich voornamelijk op arbeidsduur, arbeidstijden, pauzes, rusttijden, overwerk, kinderarbeid, nachtarbeid en gevaarlijke arbeid. Hoewel dit algemene kaders schept, bevat het geen gedetailleerde voorschriften over de inrichting van veilige werkplekken of specifieke veiligheidsmaatregelen per sector.

2. Algemene Zorgplicht van de Werkgever:

• Ondanks de verouderde wetgeving, rust er een algemene zorgplicht op de werkgever om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving. Dit is een fundamenteel beginsel in het arbeidsrecht van Curaçao (en wereldwijd).

• Deze zorgplicht omvat:

• Het identificeren van potentiële gevaren (risicobeoordeling).

• Het implementeren van preventieve maatregelen.

• Het verstrekken van adequate informatie en training aan werknemers over werkplekgevaren en veiligheidsprocedures.

• Ervoor zorgen dat machines, apparatuur en de werkplek zelf veilig en goed onderhouden zijn.

• Het verstrekken van de noodzakelijke persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) gratis en zorgen voor correct gebruik.

• Het melden van ernstige arbeidsongevallen aan de relevante autoriteiten.

• Het regelen van gezondheidsbewaking waar wettelijk of op basis van risicobeoordeling vereist.

3. Handhaving en Toezicht:

• De Labor Affairs Agency (equivalent van de Arbeidsinspectie) is verantwoordelijk voor het monitoren van de naleving van gezondheids- en veiligheidsregels.

• De Arbeidsinspectie heeft de bevoegdheid om onaangekondigde inspecties uit te voeren in bedrijven en werkgevers en werknemers zijn verplicht hieraan mee te werken.

• Inspecties kunnen plaatsvinden naar aanleiding van ongevallen of klachten, maar ook als onderdeel van inspectieprojecten om trends en problemen binnen een sector in kaart te brengen.

• De Arbeidsinspectie informeert werkgevers en werknemers over de geldende wetten en regels, onder andere via bijeenkomsten en brochures.

4. Praktische Uitdagingen en Noodzaak tot Vernieuwing:

• Er is een sterke roep vanuit de praktijk (o.a. arbo-specialisten en arbeidsadvocaten op Curaçao) om de Arbowetgeving te vernieuwen omdat de huidige wetgeving niet toereikend is om de veiligheid op de werkplek te waarborgen en te veel bedrijfsongevallen en ziekteverzuim veroorzaakt.

• Er zijn ook zorgen over een gebrek aan voldoende controleurs bij de arbeidsinspectie, wat de handhaving bemoeilijkt.

• Ondanks de verouderde wetgeving, werken arbodiensten op Curaçao met internationale best practices en standaarden om werkgevers te adviseren over veiligheid en gezondheid.

De wet- en regelgeving met betrekking tot gezondheid op de werkplek op Curaçao is, net als die voor veiligheid, sterk verouderd en minder specifiek dan in veel andere landen. De basisregelgeving dateert voornamelijk uit 1942 en 1955.

Dit betekent dat er geen gedetailleerde, moderne voorschriften zijn die specifiek ingaan op alle aspecten van gezondheid op de werkplek, zoals die bijvoorbeeld in de Nederlandse Arbowetgeving wel te vinden zijn (denk aan medische keuringen voor specifieke functies, preventie van beroepsziekten, psychische arbeidsbelasting, etc.).

Hieronder de belangrijkste punten met betrekking tot gezondheid op de werkplek op Curaçao:

1. Algemene Zorgplicht van de Werkgever:

• Dit is de belangrijkste pijler. Werkgevers hebben een algemene wettelijke plicht om te zorgen voor een veilige en gezonde werkomgeving voor hun werknemers. Dit omvat het voorkomen van schade aan de gezondheid.

• Deze zorgplicht impliceert dat de werkgever:

• Potentiële gezondheidsrisico's (bijvoorbeeld door blootstelling aan stoffen, stress, slechte ergonomie) moet identificeren en beoordelen.

• Preventieve maatregelen moet nemen om deze risico's te elimineren of te minimaliseren.

• Adequate informatie en training moet verstrekken aan werknemers over gezondheidsrisico's en hoe deze te vermijden.

• Zorgt dat machines, apparatuur en de werkplek zelf gezond zijn en goed onderhouden.

2. Ziekteverzuim en Re-integratie:

• De Arbeidsregeling 2000 bevat bepalingen over ziekteverlof en loon bij ziekte. Er zijn regels voor de betaling van loon tijdens ziekte. Er kunnen ook afspraken zijn over zogenaamde "Carensdagen" (dagen waarop bij ziekte geen recht op ziekengeld geldt), wat risico's en kosten met zich mee kan brengen voor werkgevers en werknemers.

• Werkgevers hebben de verplichting om zich als een bekwame werkgever te gedragen bij arbeidsomstandigheden- en verzuimbeleid, en daarbij hoort deskundige ondersteuning.

• De Sociaal Economische Raad (SER) van Curaçao heeft aanbevelingen gedaan voor modernisering van de arbeidsmarkt en sociale zekerheid, inclusief maatregelen gericht op het beperken van inkomensverlies in geval van ziekte en arbeidsongeschiktheid en het ontwikkelen van activiteiten gericht op de kwaliteit van arbeid en verhoging van de inzetbaarheid (vitaliteit, gezondheid, arbeidsomstandigheden). Dit wijst op een erkenning van het belang van deze aspecten, zelfs als de wetgeving nog achterloopt.

• Gezondheidsbewaking: Werkgevers zijn verplicht gezondheidsbewaking te regelen waar dit wettelijk is vereist of op basis van een risicobeoordeling. Dit omvat bijvoorbeeld periodieke keuringen voor werknemers die aan bijzondere gezondheidsrisico's worden blootgesteld of die aan specifieke gezondheidseisen moeten voldoen voor hun functie.

3. Betrokken Partijen:

• De Labor Affairs Agency (Arbeidsinspectie) monitort de naleving van gezondheids- en veiligheidsregels.

• Arbodiensten op Curaçao (zoals Optima Curaçao) spelen een cruciale rol. Zij adviseren werkgevers over:

• Gezondheidsaangelegenheden en verzuim van werknemers.

• Welzijnsaspecten in de arbeidssituatie.

• Het opstellen en uitvoeren van de verplichte Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E), waarin ook gezondheidsrisico's moeten worden meegenomen.

• Het implementeren van gezondheids- en veiligheidsmaatregelen.

• Advies over persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM).

• Begeleiding bij ziekteverzuim en re-integratie.

De wet- en regelgeving op Curaçao met betrekking tot het welzijn van werknemers op de werkplek is, net als die voor veiligheid en gezondheid, verouderd en algemeen van aard. De focus ligt hierbij meer op de basisvoorwaarden dan op gedetailleerde, moderne welzijnsaspecten zoals psychosociale arbeidsbelasting (PSA).

Hier zijn de kernpunten:

1. Verouderde Wetgeving, Algemene Zorgplicht:

• De basis van de Arbeidsomstandighedenwetgeving op Curaçao dateert, zoals eerder genoemd, uit 1942 en 1955. Dit betekent dat specifieke bepalingen over moderne welzijnsaspecten, zoals werkstress, pesten, agressie, geweld, en discriminatie, niet gedetailleerd in de wet zijn vastgelegd.

• Echter, de algemene zorgplicht van de werkgever voor een veilige en gezonde werkomgeving impliceert ook een verantwoordelijkheid voor het welzijn van werknemers. Een werkgever moet ervoor zorgen dat de werkomstandigheden geen nadelige invloed hebben op het fysieke én psychische welzijn van de werknemers.

2. Arbeidsregeling 2000 (Basisvoorwaarden):

• De Arbeidsregeling 2000 regelt voornamelijk de basisvoorwaarden die bijdragen aan het welzijn, zoals:

• Arbeidsduur: Maximale werkuren per dag en per week, om overbelasting te voorkomen.

• Pauzes en rusttijden: Verplichte onderbrekingen en rustperiodes om herstel en ontspanning te bevorderen.

• Nachtarbeid: Specifieke regels om de impact van nachtwerk op de gezondheid en het welzijn te beperken.

• Gevaarlijke arbeid en kinderarbeid: Regels om kwetsbare groepen te beschermen tegen schadelijke omstandigheden.

• Deze bepalingen dragen indirect bij aan het welzijn door te zorgen voor adequate rust en een beheersbare werkdruk, maar ze gaan niet in op de diepere aspecten van welzijn zoals een goede werksfeer, omgaan met stress of psychosociale risico's.

3. Ontbreken van Specifieke Regels voor Psychosociale Arbeidsbelasting (PSA):

• In tegenstelling tot Nederland, waar de Arbowet specifieke bepalingen heeft over Psychosociale Arbeidsbelasting (PSA - zoals werkdruk, agressie, seksuele intimidatie, pesten en discriminatie), lijkt dergelijke gedetailleerde wetgeving op Curaçao te ontbreken in de huidige Arbowetgeving.

• Hoewel een initiatiefontwerp voor een landsverordening over het verbod op intimidatie op de werkvloer is besproken (Raad van Advies, 2018), is de invoering daarvan niet direct terug te vinden in de algemeen geldende Arbowetgeving zoals die nu is. Dit geeft aan dat er wel een bewustzijn is van deze problemen, maar de wettelijke verankering ervan loopt achter.

4. Rol van Arbodiensten en Best Practices:

• Net als bij veiligheid en gezondheid, spelen lokale arbodiensten (zoals OPTIMA Curaçao) een belangrijke rol in het adviseren van werkgevers over welzijnsaspecten in de arbeidssituatie. Zij baseren hun advies op algemeen aanvaarde best practices en internationale normen, zelfs als de Curaçaose wetgeving hierin tekortschiet.

Werkgevers worden geadviseerd om, op basis van een Risico-Inventarisatie en -Evaluatie (RI&E), ook de psychosociale aspecten van het werk te beoordelen en hierop maatregelen te nemen om stress, burn-out en ongewenst gedrag te voorkomen.